میلگرد، بار و اشکال فسفر برنز
برای میله، بار و اشکال کارشده آلیاژهایی مانند C51000، C52100، C52400، C53400 و C54400 بهکار میرود. ابعاد، خواص مکانیکی، ترکیب و تمپر بخشی از کنترل سفارش هستند.
راهنمای فنی انتخاب آلیاژ و استاندارد
جدول استاندارد فسفر برنز؛ مقایسه C51000، C52100، CuSn8 و آلیاژهای ریختگی
مرجع کاربردی برای تشخیص خانواده آلیاژ، ترکیب شیمیایی، شکل محصول و استاندارد مناسب؛ با توضیح تفاوت نامهای رایج بازار ایران با طبقهبندی رسمی UNS و ASTM.
بازبینی فنی: مهندس علی همتیزاده ممقانی — کارشناسی ارشد مهندسی متالورژی
قبل از خواندن جدول: «فسفر برنز» یک نام واحد برای همه برنزها نیست
در سفارش صنعتی، اتکا به نام بازاری بهتنهایی کافی نیست. فسفر برنزهای کارشده مانند C51000، C51900 و C52100 در خانواده مس–قلع–فسفر قرار میگیرند؛ اما بعضی آلیاژهایی که در بازار ایران با عنوان کلی فسفر برنز یا برنز صنعتی فروخته میشوند، در طبقهبندی رسمی خانواده دیگری دارند.
برای نمونه، C83600 طبق پایگاه انجمن توسعه مس یک آلیاژ ریختگی مس–قلع–روی–سرب یا «برنج قرمز سربدار» است، درحالیکه C90800 یک برنز قلعبالای ریختگی محسوب میشود. این تفاوت در روش تولید، ماشینکاری، رفتار سایشی و استاندارد تحویل اثر مستقیم دارد.
جدول مقایسه استاندارد و ترکیب آلیاژهای رایج
مقادیر زیر دامنههای ترکیب شیمیایی مرجع هستند. تأیید نهایی خرید باید با گواهی آنالیز همان محموله یا آزمون نمونه انجام شود.
| آلیاژ | خانواده رسمی | ترکیب شاخص | شکلهای متداول | کاربرد شاخص |
|---|---|---|---|---|
| C51000 CuSn5 | فسفر برنز کارشده | قلع ۴٫۲ تا ۵٫۸٪؛ فسفر ۰٫۰۳ تا ۰٫۳۵٪؛ مس باقیمانده | ورق، تسمه، میلگرد و قطعات فرمکاری | فنر، اتصال الکتریکی، قطعه مقاوم به خستگی |
| C51900 CuSn6 | فسفر برنز کارشده | قلع ۵ تا ۷٪؛ فسفر ۰٫۰۳ تا ۰٫۳۵٪؛ مس باقیمانده | ورق، پلیت، تسمه و نوار | کانکتور، تیغه فنری و قطعات شکلپذیر |
| C52100 CuSn8 | فسفر برنز کارشده | قلع ۷ تا ۹٪؛ فسفر ۰٫۰۳ تا ۰٫۳۵٪؛ مس باقیمانده | تسمه، ورق، میلگرد، شکل و سیم | قطعه سایشی، فنر، بوش نازک و اتصال |
| C54400 | فسفر برنز سربدار کارشده | سرب ۳ تا ۴٪؛ قلع ۳٫۵ تا ۴٫۵٪؛ روی ۱٫۵ تا ۴٫۵٪؛ فسفر ۰٫۰۱ تا ۰٫۵٪ | میلگرد، تسمه، ورق و اشکال ماشینکاری | قطعات تراشکاری و بوش با ماشینکاری بهتر |
| C83600 | برنج قرمز سربدار ریختگی | مس ۸۴ تا ۸۶٪؛ قلع ۴ تا ۶٪؛ روی ۴ تا ۶٪؛ سرب ۴ تا ۶٪ | میلگرد ریختگی، لوله، بوش و قطعه سفارشی | بوش، یاتاقان، قطعات پمپ و شیرآلات |
| C90800 | برنز قلعبالای ریختگی | مس ۸۵ تا ۸۹٪؛ قلع ۱۱ تا ۱۳٪ | قطعه ماسهای یا سانتریفیوژ، چرخدنده و رینگ | چرخدنده حلزونی، کاهنده و سایش سنگین |
نکته مهم: CuSn8 معمولاً به خانواده C52100 نزدیک است، اما معادلسازی باید با استاندارد سفارش، تمپر و حدود دقیق آنالیز کنترل شود. شباهت نام یا درصد اسمی قلع بهتنهایی برای جایگزینی مهندسی کافی نیست.
استاندارد مناسب را بر اساس شکل محصول انتخاب کنید
ورق، پلیت، تسمه و نوار
برای محصولات تخت فسفر برنز و برنز سربدار، از جمله C51000، C51900، C52100 و C54400 مرجع رایج است. جهت نورد و تمپر میتواند خواص مکانیکی را تغییر دهد.
بوش، لوله و قطعات سانتریفیوژ
برای آلیاژهای ریختگی باید روش تولید، استاندارد قطعه، آنالیز و خواص حالت ریختگی همزمان مشخص شوند. برای C90800 استاندارد ASTM B427 در کاربرد چرخدنده و ASTM B30 برای شمش مرجع است.
جدول انتخاب استاندارد بر اساس گرید، شکل محصول و روش تولید
یک کد آلیاژ ممکن است با چند استاندارد مختلف عرضه شود؛ زیرا استاندارد مناسب فقط به ترکیب شیمیایی وابسته نیست و شکل محصول و روش تولید را نیز مشخص میکند. شماره و ویرایش نهایی استاندارد باید در سفارش یا نقشه پروژه ثبت شود.
| آلیاژ یا خانواده | شکل یا روش تولید | استاندارد مرجع متداول | موضوع کنترل |
|---|---|---|---|
| C51000، C51900، C52100 و خانواده کارشده | میلگرد، بار و اشکال | ASTM B139/B139M | ترکیب، تمپر، ابعاد و خواص مکانیکی |
| C51000، C51900، C52100 و خانواده کارشده | ورق، پلیت، تسمه و نوار | ASTM B103/B103M | ترکیب، تمپر، ضخامت، عرض و خواص |
| C83600 | ریختهگری پیوسته | ASTM B505/B505M | قطعه ریختگی پیوسته، آنالیز و الزامات تحویل |
| C83600 | ریختهگری سانتریفیوژ | ASTM B271/B271M | قطعات ریختگی گریز از مرکز و خواص حالت ریختگی |
| C83600 | ریختهگری ماسهای یا عمومی | ASTM B62 یا ASTM B584، متناسب با سفارش | ترکیب و الزامات قطعه ریختگی |
| C90800 | ریختهگری ماسهای یا سانتریفیوژ برای قطعات دندهای | ASTM B427 | Gear Bronze Alloy Castings |
| C90800 و سایر آلیاژهای شمش | شمش برای ذوب و ریختهگری | ASTM B30 | آلیاژهای پایه مس در شکل شمش |
چرا این تفکیک مهم است؟ نوشتن «C83600 طبق ASTM» ناقص است؛ باید مشخص شود محصول پیوسته، سانتریفیوژ یا ماسهای است. همین تفاوت میتواند الزامات نمونهبرداری، خواص، ابعاد و مدارک تحویل را تغییر دهد.
آخرین بازبینی فنی جدول: ۴ شهریور ۱۴۰۵. منابع اصلی شامل صفحات آلیاژ Copper Development Association و استانداردهای رسمی ASTM است؛ نسخه قراردادی باید هنگام سفارش کنترل شود.
چطور از جدول برای انتخاب واقعی استفاده کنیم؟
کاربرد و نوع بار را مشخص کنید
بوش لغزشی، چرخدنده، فنر یا کانکتور نیازهای یکسانی ندارند. فشار سطحی، سرعت، دما، روانکاری و محیط خورنده را بنویسید.
فرم محصول را تعیین کنید
ورق و تسمه نوردی، میلگرد کارشده، لوله فابریک و قطعه سانتریفیوژ مسیر تولید و استاندارد متفاوتی دارند.
کد آلیاژ و تمپر را کنترل کنید
در محصولات کارشده، تمپر روی سختی، استحکام و شکلپذیری اثر دارد. در قطعه ریختگی، روش ریختهگری و ضخامت مقطع مهم است.
آنالیز همان محموله را تطبیق دهید
جدول اینترنتی جای گواهی متریال نیست. برای قطعه حساس، آنالیز شیمیایی، ابعاد و در صورت نیاز خواص مکانیکی را در سفارش ثبت کنید.
مسیرهای مرتبط برای خرید و بررسی فنی
برای جلوگیری از انتخاب اشتباه، ابتدا خانواده آلیاژ را مشخص و سپس وارد صفحه محصول مناسب شوید.
پرسشهای متداول جدول استاندارد فسفر برنز
آیا C83600 همان فسفر برنز است؟
در بازار ایران گاهی با این نام عرضه میشود، اما در طبقهبندی رسمی UNS، C83600 برنج قرمز سربدار ریختگی با ترکیب تقریبی ۸۵–۵–۵–۵ است. هنگام سفارش بهتر است کد آلیاژ و آنالیز صریح نوشته شود.
CuSn8 معادل کدام کد UNS است؟
CuSn8 معمولاً با خانواده C52100 مقایسه میشود. با این حال استاندارد مبنا، دامنه ترکیب و تمپر باید کنترل شود و معادلسازی صرفاً از روی نام کافی نیست.
برای بوش C52100 بهتر است یا C83600؟
پاسخ به فشار، سرعت، روانکاری، روش ساخت و ماشینکاری بستگی دارد. C52100 یک فسفر برنز کارشده است، درحالیکه C83600 معمولاً بهصورت ریختگی برای بوش و قطعات ماشینکاریشونده استفاده میشود.
قیمت فسفر برنز از روی جدول مشخص میشود؟
خیر. جدول برای تشخیص آلیاژ است. قیمت روز به آنالیز، شکل محصول، ابعاد، وزن سفارش، روش تولید، پرت برش و شرایط تحویل بستگی دارد و باید با اطلاعات همان سفارش استعلام شود.
منابع فنی: Copper Development Association — C51000، C52100، C83600، C90800 و صفحات رسمی ASTM B139/B139M و ASTM B103/B103M.
برای انتخاب آلیاژ، فقط نام بازار را نفرستید
کد آلیاژ، ابعاد، مقدار، کاربرد و شهر تحویل را اعلام کنید تا مسیر تأمین و قیمتگذاری دقیقتر بررسی شود.